Илем халкының күпчелеге кечкенә шәһәрләрдә һәм авыл җирләрендә яши, һәм авыл җирләрендәге канализация суларының су мохитенә пычрануы игътибарны җәлеп итә. Көнбатыш төбәктә канализация суларын чистарту дәрәҗәсе түбән булудан тыш, илемнең авыл җирләрендә канализация суларын чистарту дәрәҗәсе, гомумән алганда, артты. Ләкин, илемнең территориясе бик зур, һәм төрле төбәкләрдәге шәһәр һәм авылларның әйләнә-тирә мохит шартлары, яшәү гадәтләре һәм икътисади шартлары бик нык аерылып тора. Җирле шартларга туры китереп, үзәкләштерелмәгән канализация суларын чистартуда ничек яхшы эш башкарырга, үсеш алган илләр тәҗрибәсен өйрәнергә кирәк.
илемнең төп үзәкләштерелмәгән канализация чистарту технологиясе
Минем илемдә авыл җирләрендәге канализация суларын чистарту технологияләренең, нигездә, түбәндәге төрләре бар (1 нче рәсемне карагыз): биофильм технологиясе, активлаштырылган ләмне чистарту технологиясе, экологик чистарту технологиясе, җирне чистарту технологиясе һәм биологик һәм экологик чистарту технологияләренең берләштерелгән ысуллары. Куллану дәрәҗәсе һәм операцион идарә итүнең уңышлы очраклары бар. Канализация суларын чистарту масштабы ягыннан, суны чистарту куәте, гадәттә, 500 тоннадан кимрәк.
1. Авыл җирендәге канализация суларын чистарту технологиясенең өстенлекләре һәм кимчелекләре
Авыл җирендәге канализация суларын чистарту практикасында һәр процесс технологиясе түбәндәге өстенлекләрне һәм кимчелекләрне күрсәтә:
Активлаштырылган ләм ысулы: сыгылмалы идарә итү һәм автоматик идарә итү, ләкин һәр хуҗалык өчен уртача чыгымнар югары, һәм эксплуатация һәм хезмәт күрсәтү өчен махсус персонал кирәк.
Төзелеш сазлыгы технологиясе: төзелеш бәясе түбән, ләкин чыгару тизлеге түбән һәм эксплуатация һәм идарә итү уңайсыз.
Җирне эшкәртү: төзелеш, эксплуатацияләү һәм карап тоту гади, һәм бәясе түбән, ләкин ул җир асты суларын пычратырга һәм озак вакытлы эксплуатацияләү һәм карап тотуны таләп итәргә мөмкин.
Биологик әйләндергеч + үсемлек түшәге: көньяк төбәк өчен яраклы, ләкин аны эшләтеп карау һәм карап тоту авыр.
Кечкенә канализация чистарту станциясе: шәһәр көнкүреш канализациясен чистарту ысулына якын. Өстенлеге шунда ки, агынты суының сыйфаты яхшы, ә кимчелеге шунда ки, ул авыл хуҗалыгы канализациясе ихтыяҗларын канәгатьләндерә алмый.
Кайбер урыннар авыл җирләрендә "электр белән эшләмәгән" канализация суларын чистарту технологиясен алга сөрсә дә, "электр белән эшләмәгән" канализация суларын чистарту технологиясе зур өлешне тәшкил итә. Хәзерге вакытта күп авыл җирләрендә җир хуҗалыкларына бүленеп бирелә, дәүләт җирләре аз, һәм икътисади яктан үсеш алган районнарда җирне файдалану дәрәҗәсе бик түбән. Канализация суларын чистарту өчен җир ресурслары күп, ә алар азрак. Шуңа күрә "динамик" канализация суларын чистарту технологиясе җирне аз куллану, икътисадны үстерү һәм су сыйфатына югары таләпләр кую өлкәләрендә яхшы куллану перспективасына ия. Энергияне экономияли һәм куллануны киметә торган канализация суларын чистарту технологиясе авылларда һәм шәһәрләрдә үзәкләштерелмәгән көнкүреш канализациясен чистарту технологиясенең үсеш тенденциясенә әйләнде.
2. Авыл җирләрендәге канализация суларын чистарту технологиясенең берләштерелгән режимы
Минем илемнең авыл җирләрендәге канализация суларын чистарту технологиясе берләшмәсе, нигездә, түбәндәге өч ысулга ия:
Беренче ысул - MBR яки контактлы оксидлашу яки активлаштырылган ләм процессы. Канализация сулары башта септик бакка эләгә, аннары биологик чистарту җайланмасына эләгә, һәм ниһаять, кабат куллану өчен тирә-юньдәге су объектына чыгарыла. Авыл җирләрендәге канализация суларын кабат куллану ешрак очрый.
Икенче режим - анаэроб + ясалма сазлык яки анаэроб + буа яки анаэроб + җир, ягъни анаэроб җайланма септик бактан соң кулланыла, ә экологик чистартудан соң ул әйләнә-тирә мохиткә чыгарыла яки авыл хуҗалыгы кулланылышына кертелә.
Өченче режим - активлаштырылган ләм + ясалма сазлык, активлаштырылган ләм + буа, контакт оксидлашу + ясалма сазлык, яки контакт оксидлашу + җир эшкәртү, ягъни септик бактан соң аэроб һәм аэрация җайланмалары кулланыла, һәм экологик чистарту җайланмасы өстәлә. Азот һәм фосфорны чыгаруны көчәйтегез.
Гамәли кулланылышта беренче режим иң зур өлешне тәшкил итә, 61% ка җитә.
Югарыда күрсәтелгән өч режим арасында MBR яхшырак эшкәртү эффектына ия һәм су сыйфаты таләпләре югары булган кайбер районнар өчен яраклы, ләкин эксплуатация чыгымнары чагыштырмача югары. Төзелгән сазлык һәм анаэроб технологияләренең эксплуатация чыгымнары һәм төзелеш чыгымнары бик түбән, ләкин комплекслы карасаң, идеальрәк су чыгару эффектына ирешү өчен аэрация процессын арттырырга кирәк.
Чит илләрдә кулланыла торган үзәкләштерелмәгән канализация чистарту технологиясе
1. Америка Кушма Штатлары
Идарә итү системасы һәм техник таләпләр ягыннан, АКШта үзәкләштерелмәгән канализация суларын чистарту системасы чагыштырмача тулы система кысаларында эшли. Хәзерге вакытта АКШта үзәкләштерелмәгән канализация суларын чистарту системасы, нигездә, түбәндәге технологияләргә ия:
Септик бак. Септик баклар һәм җирне чистарту - чит илләрдә еш кулланыла торган технологияләр. Германия тикшеренүләре мәгълүматлары буенча, канализация суларының якынча 32% җирне чистарту өчен яраклы, шуларның 10-20% ы квалификациясез. Ватылу сәбәбе системаның җир асты суларын пычратуында булырга мөмкин, мәсәлән: артык куллану вакыты; артык гидравлик йөкләнеш; проектлау һәм урнаштыру проблемалары; эксплуатация белән идарә итү проблемалары һ.б.
ком фильтры. Ком фильтры - Америка Кушма Штатларында бик еш кулланыла торган канализация суларын чистарту технологиясе, ул яхшы бетерү нәтиҗәсенә ирешә ала.
Аэроб эшкәртү. Америка Кушма Штатларының күп урыннарында аэроб эшкәртү кулланыла, һәм эшкәртү күләме гадәттә 1,5-5,7 т/көн тәшкил итә, биологик әйләндергеч ысул яки активлаштырылган ләм ысулы кулланыла. Соңгы елларда Америка Кушма Штатлары да азот һәм фосфорны нәтиҗәле куллануга зур әһәмият бирә. Америка Кушма Штатларында азотның күпчелек өлеше агынты суларда очрый. Иртә аеру аша аннан соңгы эшкәртү чыгымнарын киметү мөһим.
Моннан тыш, дезинфекция, туклыклы матдәләрне чыгару, чыганакларны аеру, азот һәм фосфатны чыгару һәм торгызу бар.
2. Япония
Япониянең үзәкләштерелмәгән канализация суларын чистарту технологиясе септик бакларны чистарту системасы белән чагыштырмача танылган. Япониядәге көнкүреш канализациясе чыганаклары минем илдәгедән бераз аерылып тора. Ул, нигездә, кер юу һәм кухня канализациясе классификациясе буенча җыела.
Япониядә септик баклар торба челтәрләрен җыю өчен яраклы булмаган һәм халык тыгызлыгы чагыштырмача түбән булган урыннарда урнаштырыла. Септик баклар төрле халык саны һәм параметрлары өчен эшләнгән. Хәзерге септик баклар буыннан-буынга алыштырылса да, аларда әле дә раковиналар өстенлек итә. АО реакторыннан, анаэроб, деоксидлаштыру, аэроб, седиментация, дезинфекция һәм башка процесслардан соң, А септик багы гадәти эшли дип әйтергә кирәк. Япониядә септик бакларны чагыштырмача уңышлы куллану техник мәсьәлә генә түгел, ә тулы хокукый база астында чагыштырмача тулы идарә итү системасы, чагыштырмача уңышлы очрак тәшкил итә. Хәзерге вакытта безнең илдә септик бакларны куллану очраклары бар, һәм Көньяк-Көнчыгыш Азиядә дә базарлар бар дип әйтергә кирәк. Көньяк-Көнчыгыш Азия, Индонезия һәм Филиппин кебек илләр дә Япониянең үзәкләштерелмәгән канализация чистарту сәясәтеннән зыян күрә. Малайзия һәм Индонезия септик баклар өчен үзләренең эчке техник таләпләрен һәм күрсәтмәләрен формалаштырдылар, ләкин гамәлдә бу таләпләр һәм күрсәтмәләр аларның хәзерге икътисади үсеш статусына туры килмәскә мөмкин.
3. Европа Берлеге
Чынлыкта, Европа Берлеге эчендә икътисади һәм технологик яктан үсеш алган илләр, шулай ук икътисади һәм технологик яктан артта калган төбәкләр дә бар. Икътисади үсеш ягыннан алар Кытайның милли шартларына охшаш. Икътисади алгарышка ирешкәннән соң, Европа Берлеге шулай ук канализация суларын чистартуны яхшырту өстендә тырыша, һәм 2005 елда кече масштаблы үзәкләштерелмәгән канализация чистарту өчен EN12566-3 Европа Берлеге стандартын кабул итте. Бу стандарт чараларны җирле шартларга, географик шартларга һ.б. яраклаштыру, төрле чистарту технологияләрен сайлау ысулы дип әйтергә кирәк, нигездә, септик баклар һәм җир чистартуны да кертеп. Башка стандартлар сериясе белән беррәттән, комплекслы корылмалар, кечкенә канализация чистарту корылмалары һәм алдан чистарту системалары да кертелгән.
4. Һиндстан
Берничә үсеш алган илнең мисалларын кыскача тәкъдим иткәннән соң, Көньяк-Көнчыгыш Азиядәге үсеш алган илләрнең хәле белән таныштырырга рөхсәт итегез, алар минем илемнең икътисади яктан артта калган төбәкләренә чагыштырмача якын. Һиндстанда көнкүреш канализациясе, нигездә, кухня калдыкларыннан килә. Канализацияне чистарту ягыннан, септик бак технологиясе хәзерге вакытта Көньяк-Көнчыгыш Азиядә иң киң кулланыла. Ләкин гомуми проблема безнең илдәге проблемага охшаш, ягъни суның төрле пычрануы бик ачык күренә. Һиндстан Хөкүмәте ярдәме белән септик бакларны нәтиҗәле масштаблау буенча чаралар һәм программалар үткәрелә, септик бакларны чистарту һәм контакт оксидлашу технологиясе өчен спецификацияләр кулланыла.
5. Индонезия
Индонезия тропикларда урнашкан. Авыл хуҗалыгы үсеше чагыштырмача артта калса да, җирле халыкның көнкүреш калдыклары, нигездә, елгаларга агызыла. Шуңа күрә Малайзия, Таиланд, Вьетнам һәм башка илләрдә авыл җирләрендәге сәламәтлек торышы уңай түгел. Индонезиядә септик баклар куллану 50% тәшкил итә, һәм алар шулай ук Индонезиядә септик бакларны куллану нормаларын һәм стандартларын алга этәрү өчен тиешле сәясәт формалаштырдылар.
Алдынгы чит ил тәҗрибәсе
Кыскача гына әйткәндә, үсеш алган илләрдә минем илем өйрәнә алырлык күп алдынгы тәҗрибә бар: үсеш алган илләрдә стандартлаштыру системасы бик тулы һәм стандартлаштырылган, шулай ук профессиональ укыту һәм гражданлык белемен үз эченә алган нәтиҗәле операцияләр белән идарә итү системасы бар, ә үсеш алган илләрдә канализация суларын чистарту принциплары бик ачык.
Аерым алганда, түбәндәгеләрне үз эченә ала: (1) Канализация суларын чистарту өчен җаваплылыкны ачыклау, һәм шул ук вакытта дәүләт акчалар һәм сәясәт аша канализация суларын үзәкләштерелмәгән чистартуга ярдәм итә; үзәкләштерелмәгән канализация суларын чистартуны җайга салу һәм юнәлеш бирү өчен тиешле стандартларны формалаштыру; (2) үзәкләштерелмәгән канализация суларын чистартуның нәтиҗәле үсешен һәм озак вакытлы эшләвен тәэмин итү өчен гадел, стандартлаштырылган һәм нәтиҗәле административ идарә итү һәм сәнәгать белән идарә итү системасын булдыру; (3) Файда тәэмин итү, чыгымнарны киметү һәм күзәтүне җиңеләйтү өчен үзәкләштерелмәгән канализация корылмаларын төзү һәм эксплуатацияләүнең масштабын, социальләштерелүен һәм махсуслашуын яхшырту; (4) Махсуслашу (5) реклама һәм белем бирү, гражданнар катнашуы проектлары һ.б.
Гамәли куллану процессында, уңышлы тәҗрибә һәм уңышсызлык сабаклары гомумиләштерелә, илемнең үзәкләштерелмәгән канализация суларын чистарту технологиясенең тотрыклы үсешен гамәлгә ашыру өчен.
Cr.antop
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 13 апреле